Een kind dat stress ervaart, voelt een vorm van onveiligheid en gaat in de overlevingsstand. Een kind dat in de overlevingsstand staat, kan afwijkend gedrag laten zien. Is een kind normaal kalm en kan het rustig genieten van de dingen om zich heen? Dan gaat het kind bij stress bijvoorbeeld piekeren of het reageert onvriendelijk en geïrriteerd.

Er zijn 2 soorten stress, gezonde stress en ongezonde stress
Gezonde stress geeft je nét dat extra zetje om ervoor te gaan of door te gaan. Deze stress heeft een positief effect, waardoor de prestatie die je wilt leveren verbetert. Het maakt je alert, waardoor je focus verbetert. Je lichaam is na deze vorm van stress vaak in korte tijd weer volledig hersteld. Ongezonde stress kan zowel kort en hevig als langdurig zijn. Bij deze vorm van stress krijgt je lichaam niet de kans om voldoende van de stress te herstellen. Deze stress kost je lichaam energie. En zorgt ervoor dat je minder goed presteert.

Een kind met ongezonde stress kan verschillende stressreacties ontwikkelen
Werkdruk, faalangst, leerproblemen, over- of onderprikkeling, te veel ‘moeten’ of ruzie zorgen vaak voor stress. Dat geldt ook voor een onveilige gezins- of groepssituatie. Dit kan een kind op verschillende manieren uiten:

  • Vecht-reactie: Bij deze reactie beweegt het kind zich naar de stressor (iets of iemand die de stress veroorzaakt) toe. Het gedrag dat je ziet is bijvoorbeeld gillen, schreeuwen, brutaal zijn, niet luisteren, andere irriteren of met de deuren slaan. Het kind voelt zich onrustig en kan boos kijken, de kaken dichtklemmen en een felle blik en rode wangen krijgen.
  • Vlucht-reactie: Bij deze reactie beweegt het kind weg van de stressor.
    Het gedrag dat je ziet is bijvoorbeeld weglopen uit een situatie, druk en gek doen en dingen weglachen. Of met smoesjes komen en huilen van spanning. Het kind heeft in deze situatie vaak een hoge adem, kijkt weg of is gespannen.
  • Please-reactie: Bij deze reactie blijft het kind in verbinding met de stressor.
    Een kind met deze reactie wil anderen niet teleurstellen. Het durft niet te zeggen wat het wil en cijfert zichzelf weg. Dit kind komt beter voor een ander op dan voor zichzelf. Of wordt (te) braaf. Het kind lijkt heel rustig, maar is hard aan het werk uit angst voor afwijzing.
  • Bevriezen: Bij deze reactie wordt het kind onbeweeglijk of heeft trage bewegingen.
    Reageren en nadenken lukt niet meer. Het kind kan ook vreemde fouten maken, vergeet van alles of heeft nergens zin meer in. Het lijkt ongeïnteresseerd of verveeld, maar in werkelijkheid lukt bewegen gewoon niet meer.

Soms is het gedrag zo heftig dat de behoefte erachter niet meer te zien is
Een kind met stress huilt dan zo heftig of is boos, druk en voortdurend afgeleid. Terwijl het eigenlijk gewoon behoefte heeft aan rust, beweging, controle, een knuffel of uitleg. Als ouder kun je je kind dan helpen door zelf te bedenken wat je kind op dat moment kalmeert.

Help je kind los te komen van de ongezonde stress
Misschien helpt het om je kind weg te halen van de stressor? Of geef je het een glaasje water om te kalmeren en ga je daarna (samen) een boekje lezen? Of heeft je kind juist behoefte aan beweging (rennen, stoeien, lichamelijk werk) om energie kwijt te raken. Heeft je kind een heel hoog stressniveau? Dan is de nabijheid van jou soms al voldoende. Even je kind vasthouden en zachtjes hummen, wiegen of neuriën kan helpen. Praten hoeft dan even niet.

Het Ontwikkellab
Kennis delen en elkaar inspireren vinden we bij Junis Kinderopvang erg belangrijk. Onder de naam ‘Het Ontwikkellab’ bieden we daarom regelmatig diverse webinars aan. Houd onze website in de gaten voor ons blog over het volgende ouderwebinar ‘Slapen’ voor ouders met kinderen van 0 tot en met 4 jaar.